تبليغاتX
چهار سوی علم

 


اگر در خانه ی خود آکواریومی داشته باشید ، حتما در آن کپک های سبز رنگی را می بینید که نمی دانید از کجا پدید آمده اند . این ها جلبک هستند.

هنگام شنا در برخی از استخرها و یا دریاچه ها می بینید که خس و خاشاک لغزنده ای به پاهایتان گیر می کنند . آنها نیز جلبک هستند.

در دنیا ، هزاران نوع جلبک وجود دارد که در همه جا ، در باتلاق ها ، استخر ها ، دریاچه ها ، رودخانه ها و حتی در اقیانوس ها می رویند . برخی ظریف و به صورت کف اسفنجی هستند. ولی برخی دیگر ، به خس و خاشاک کف آلودی می مانند که نامنظم  و ناهماهنگ بوده ، به  درازای بیش از 30 متر هم ممکن است برسند.

زندگی جلبک ها در شمار ابتدایی ترین زندگی گیاهان است.

برخی از آنها همیشه تنها و به صورت سلولی مستقل باقی می مانند. ولی انواع دیگر جوانه می زنند. یعنی سلولی از سلول دیگر جوانه زده ، پشت سر هم به شکل دانه های تسبیح قرار می گیرند.

گروهی دیگر از جلبک ها همین گونه با جوانه زدن دور یک دیگر جمع شده به صورت بسیار خوش منظره ای ، طرح های بسیار زیبایی را پدید می آورند.

برخی دیگر از جلبک ها کم کم میان دسته ها پراکنده می شوند و گروه بندی جدید را آغاز می کنند.

تمام جلبک ها دارای ماده ی سبزی به نام « کلروفیل » هستند . کلروفیل آنها را قادر می سازد که اشعه ی خورشید را جذب کنند و با آن غذای مورد نیاز خود را بسازند.

جلبک ها با قارچ ها ، که هر دو در طبقه بندی گیاهان در یک گروهند ،از این نظر نیز مانند هم می شوند.

کف های رنگینی که داخل تالاب های ساکن و آرام می بینید ، از جلبک های سبز معمولی درست شده اند.

برخی از جلبک های دریایی ، چه کوچک و چه بزرگ ، علاوه بر کلروفیل دارای ماده ی دیگری نیز هستند که به رنگ قهوه ای مایل به زرد است . بعضی از این «جلبک های قهوه ای » چنان ساقه ی ضخیم و سختی دارند که می توان از آن ها به عنوان ریسمان استفاده کرد .

برخی از جلبک ها برای ما « ید » فراهم می آورند.

« جلبک های قرمز » گیاهان سحر آمیز دریا به شمار می روند. شکل آن ها بسیار ظریف بوده و دارای سایه های مختلفی با رنگ قرمز می باشد . آنها گاهی چنان بسیارند که آبی را که در آنها قرار گرفته اند ، رنگین می نمایند.

علت قرمزی رنگ « دریای سرخ » وجود همین جلبک های قرمز رنگ است.

دیاتومه جلبکی است که پوسته ی ظریفی دارد. زمانی که از بین می رود، پوسته اش ته نشین می شود و لایه های رسوبی را می سازند . گاهی اوقات ضخامت این لایه ها به چند متر می رسد.


ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ شنبه سیزدهم اسفند 1390 توسط محمدرضا امینیان


در فصل تابستان رنگ تمام درختان سبز است.

اگر چه رنگ سبز گاهی روشن است و گاهی تیره ، ولی گویی خداوند تمام برگ ها را طبیعت با یک قلم رنگ کرده است.

در پاییز همین برگ به رنگ های گوناگونی در می آیند.

حال ببینیم چرا؟




ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ پنجشنبه هجدهم شهریور 1389 توسط محمدرضا امینیان


استخراج نقره از زمان های بسیار قدیم معمول بوده است .

پادشاهان در اروپا بر آن به عنوان یک منبع ثروت ، چشم دوخته بودند.

در حالی که منابع نقره « اسپانیا » رو به کاهش می رفت ، پادشاه آن کشور از کشف امریکا خرسند شده بود چون این سرزمین معادن بزرگی از نقره را به او مژده می داد. این معادن در مکزیک و پرو قرار داشتند.



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ پنجشنبه چهارم شهریور 1389 توسط محمدرضا امینیان


امروزه ، شما روی آسفالت قدم می زنید، رانندگی و دوچرخه سواری می کنید و در همه جا آنرا در زندگی روزمره خود می بینید.

ولی آیا می دانید که آسفالت را در زمان های بسیار قدیم نیز مردم می شناختند و مورد استفاده قرار می دادند؟

آسفالت دارای یک حالت رطوبت ناپذیری است . نخستین بار آن را بابلیان شناختند و نامش را هم « قیر » یا « لجن » نهادند.

مدت ها بعد رومیان نیز آنرا شناختند و آن ها هم آن را قیر می خواندند.

 



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ شنبه سی ام مرداد 1389 توسط محمدرضا امینیان


یکی از راه هایی که گیاه از نوع خود گیاه دیگری به وجود می آورد به وسیله ی دانه است.

همانگونه که پرندگان تخم می گذارند تا پرنده ای از نوع خود به وجود آورند ، گیاهان نیز دانه تولید می کنند تا گیاه دیگری از آن درست شود.

البته گل ها یا شکوفه های یک گیاه باید باروَر باشند، و گرنه دانه ای که به وجود می آید هرگز نخواهد رویید.

دانه پس از رشد و کمال باید به استراحت پردازد. دوره ی استراحت برای انواع دانه ها گوناگون است . بیشتر آنها اگر یک زمستان استراحت نکند آمادگی برای رویش پیدا نخواهند کرد.



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ پنجشنبه بیست و یکم مرداد 1389 توسط محمدرضا امینیان


نخست ببینیم ابر چگونه درست می شود:

هوای گرم مرطوب به آسمان برمی خیزد . چون به ارتفاع معینی برسد ، خنک می شود . آنگاه دیگر نمی تواند رطوبت خود را به شکل بخار آب نگه دارد. از این رو ، رطوبت های زیاد به شکل قطره های کوچک آب  و یا ذره های بسیار ریز یخ در می یاید، و این ها هستند که ابرها را پدید می آورند.




ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ پنجشنبه هفتم مرداد 1389 توسط محمدرضا امینیان


درختان مانند همه ی موجودات زنده برای رشد خود نیاز به غذا دارند.

درخت از کجا مواد غذایی را می گیرد؟

درخت آب و مواد معدنی را از خاک ، و گاز کربنیک را از هوا می گیرد.

سبزینه ی برگ درختان انرژی لازم را از نور خورشید گرفته ، با آن مواد قندی ، نشاسته ای و سلولز می سازد.

بنابراین ، درختان برای ادامه ی حیات و رشد به یک سلسله اعمال شیمیایی دست می زنند.





ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ششم مرداد 1389 توسط محمدرضا امینیان


غروب سرخ فام زیبا با آن همه رنگ های بهم آمیخته و موّاجش ، یکی از لدپذیر ترین مناظر طبیعی است. به هنگام تماشای این منظره شاید هم به خود گفته باشیم :« اوه، خورشید چه قرمز شده!!»

البته باید بدانیم که این خود خورشید نیست که هنگام غروب، قرمز می شود . بلکه این تنها نظر ماست که در آن لحظه ی خاص ، خورشید را بدینگونه جلوه گر می یابیم .



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ دوشنبه بیست و یکم تیر 1389 توسط محمدرضا امینیان


اقیانوس ها هنوز از بسیاری جهات به صورت معمایی بزرگ برای ما باقی مانده اند.

ما حتی نمی دانیم عمر اقیانوس ها چقدر است. اما گویا این مسلم است که در مراحل نخستین تکامل زمین ، هیچ اقیانوسی وجود نداشت.

امروزه در عمق اقیانوس ها کاوش می کند تا چیزهای بیشتری درباره شان بفهمد.



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ دوشنبه چهاردهم تیر 1389 توسط محمدرضا امینیان


دوره ی فلوژیستون (1790-1650میلادی ) سده ی هیجدهم میلادی ، دوران رواج نظریه ی فلوژیستون در شیمی بود . این نظریه که بعداً رد شد، عمدتاً بر اندیشه های گئورگ ارنست اشتال استوار بود.

 



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ شنبه دوازدهم تیر 1389 توسط محمدرضا امینیان


اگر مقداری بطانه داشته باشید و بخواهید آن را سفت کنید ، چه کار می کنید؟

حتماً آن را مشت و مال داده ، خوب در هم می فشرید . طبیعی است که هر قدر بیشتر آن را بفشرید سفت تر خواهد شد.

الماس هم به همین روش در طبیعت درست شده . یک صد میلیون سال قبل که زمین مراحل سرد شدن را می پیمود ، در درونش توده ای از سنگ های گداخته و مایع وجود داشت که تحت فشار و حرارت زیاد بود . کربن نیز که تحت چنین شرایطی قرار داشت بر اثر فشار زیاد و حرارت ، به سنگی بسیار سخت تبدیل شد که ما آن را الماس می نامیم .




ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ چهارشنبه نهم تیر 1389 توسط محمدرضا امینیان


گه گاه برای ما معمایی درباره ی زمین پیش می آید که برای حل آن دچار حیرت می شویم . اینکه چگونه در آب اقیانوس ها نمک وجود دارد ، یکی از همین معما هاست .

راستی چگونه نمک وارد اقیانوس ها شده ؟ پاسخ خیلی ساده ی این سوال آنست که اصلا کسی نمی داند نمک چگونه به اقیانوس ها راه یافته است!

البته این را می دانیم که نمک چیزی است که در آب حل می شود و بدینگونه همراه با آب باران ، به داخل اقیانوس جریان می یابد . یعنی نمکی که بر سطح زمین است پیوسته با آب باران حل شده ، وارد اقیانوس می شود. با اینوصف نمی دانیم آیا همین موضوع کافی است که پاسخگوی آن همه نمک فراوانی باشد که در اقیانوس ها وجود دارد؟



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ دوشنبه هفتم تیر 1389 توسط محمدرضا امینیان


آيا هرگز تاکنون تکه اي از ميکا را يافته و آن را با ناخن از هم جدا کرده ايد؟
ميکا چيست؟ آن يک ماده ي معدني است . ورقه هاي ميکا را « آيزِن گلاس » مي گويند .
ميکا نامي است که بر گروهي از کاني هاي سنگ پديدآر ، نهاده شده است . کاني هاي ميکا عبارتند از : ميکاي سفيد – فلوگوپيت – ميکا سياه – لپيدوليت .
چون ممکن است در تلفظ اين اسم ها دچار اشکال شويد از اين رو ما ترجيح داديم که براي همه لفظ ميکا را بکار ببريم.


ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ یکشنبه ششم تیر 1389 توسط محمدرضا امینیان


برای بازشناختن قارچ های سمی از قارچ های خوراکی هرگز نباید آن را زیر زبان آزمایش کنیم. هر چه برای آزمایش این قارچ ها شنیده اید ، همه را فراموش کنید. همچنین راه های را که برای آزمایش چنین قارچ ها تاکنون می پیموده اید، همه را رها کنید. زیرا شما هرگز نباید قارچی را که در جایی سبز شده بخورید ویا حتی آنرا مزه مزه کنید.

                  



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ دوشنبه سی ام فروردین 1389 توسط محمدرضا امینیان


دانش بشری پیشرفت های زیادی کرده است .

در آزمایشگاه های علمی بیشتر موادی که در طبیعت موجود است عینا تهیه می شود . ولی با این وصف هنوز هیچ دانشمندی نتوانسته است از عهده ی ساختن یک ماده ی اسرار آمیز به نام پروتوپلاسم برآید . پروتوپلاسم قسمت زنده ی بدن حیوانات و گیاهان می باشد.

 

 



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ چهارشنبه بیست و پنجم فروردین 1389 توسط محمدرضا امینیان


حیوانات و گیاهان چربی هایی در اندام خود دارند ، خواه به صورت جامد و یا مایع.

اغلب چربی های حیوانی جامد می باشند.

چربی اگر مایع باشد معمولا آنرا روغن یا « روغن چربی » می گویند . ولی همه ی روغن ها ، چربی نیستند.

 

 



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ دوشنبه شانزدهم فروردین 1389 توسط محمدرضا امینیان


 

هرگاه صوتی پدید آید ،حتماً جسمی در آنجا به حالت ارتعاش درآمده است ، جسمی که پیوسته می لرزد و به این سو و آن سو حرکت می کند.

پس صدا بر اثر « ارتعاش » اجسام پدید می آید .



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه بیست و پنجم اسفند 1388 توسط محمدرضا امینیان


سنگ محکمی در معرض عمل باد ، باران و یخبندان قرار می گیرد .

سپس خرد می شود و بعد به اجزای بسیار ریزی تقسیم می شود . هرگاه این اجزا به اندازه ای خرد و ریز شوند که قطرشان به نیم تا 5/2 میلیمتر برسد ، شن یا ماسه نامیده می شوند .

ماسه از ذرات مواد معدنی که سنگ ها را به وجود می آورند ، نیز درست می شود . بنابراین ، می توان هر یک از این سنگ ها ی معدنی را ماسه پیدا کرد.

 



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه هجدهم اسفند 1388 توسط محمدرضا امینیان


شاید شما تصویرهایی از سحابی ها در کتاب ها دیده باشید . تصویرهایی حلزونی شکل ، گرداب گون و ابر مانند . ولی انتظار نداشته باشید که در آسمان نیز عین همین چیزها را بیابید.

بیشتر سحابی ها بقدری کم رنگند که بی تلسکوپ نمی توان آنها را دید .

نخستین بار که سحابی ها به وسیله ی تلسکوپ های کوچک دیده شد چیزی به شکل غبار بود . از این رو در زبان لاتین واژه ی « نبولا » برای آن برگزیده شده که به معنای « غبار » است .

 



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه یازدهم اسفند 1388 توسط محمدرضا امینیان


مطالعه در سنگواره ( فسیل ها ) دارای اهمیت بسیار است . زیرا به انسان کمک می کند تا از گذشته ی خود چیزهایی بفهمد و همچنین درباره ی حیواناتی ، که میلیون ها سال پیش می زیستند ، مطالبی فراگیرد .

مطالعه در سنگواره ها به قدری اهمیت دارد که خود یک رشته علم جداگانه ای بوجود آورده است به نام دیرین شناسی .



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه چهارم اسفند 1388 توسط محمدرضا امینیان


برای آن که به منشأ بادها پی ببریم آنها را از دو جهت بررسی می کنیم :

یکی در سطح منطقه ای و دیگر در سطح جهانی .

گاهی ممکن است اختلاف فشار هوا در منطقه ی کوچک شما رخ دهد . در این صورت ، باد محلی خواهد بود .

مثلا اگر شما در نزدیکی ساحل زندگی کنید، هر روز شاهد نوعی باد محلی ، خواهید بود.




ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه بیست و هفتم بهمن 1388 توسط محمدرضا امینیان


همه می دانیم که لوبیا چیزی نیست که خود قادر به جست و خیز باشد.

با این وصف ، گاهی در درون آن چیزی نهفته که باعث حرکت آن گردیده ، به نظر ما می آورد که لوبیا خود در حال جستن است .

آیا می دانید چه چیزی این گونه درون لوبیا قرار می گیرد و آن را متحرک می سازد؟

 



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه بیستم بهمن 1388 توسط محمدرضا امینیان


رادیوم عبارتست از عنصر رادیواکتیو.

حال ببینیم معنای « رادیواکتیو» چیست؟

هر عنصری از اتم هایی چند درست می شود . بیشتر اتم ها ثابتند ، یعنی شکل کنونی خود را از دست نمی دهند . ولی سنگین ترین اتم ها ، که تعدادی چندند ، متلاشی و تباه می شوند و به صورت اتم های دیگر در می آیند .



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه سیزدهم بهمن 1388 توسط محمدرضا امینیان


بسیار دشوار است کسی که در جهان امروز زندگی می کند چیزی درباره ی رادیواَکتیویته نشنیده یا از آن نگرانی احساس نکرده باشد.

می دانیم آزمایش بمب های اتمی تولید « رادیواکتیویته » می کند و همین امر یکی از بزرگترین مشکلات امروز بشر گردیده است .




ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ پنجشنبه هشتم بهمن 1388 توسط محمدرضا امینیان


غار، از دیر باز ، با تاریخ بشر به طرز جالبی همبستگی داشته است . می دانیم که در اواخر عصر حَجَر قدیم ( یا دوره ی دیرینه سنگی ) مردم چون پناهگاهی در زمستان نداشتند ، به درون غارها پناه می بردند .

ولی مدتها پس از آنکه بشر دیگر از غار بعنوان خانه استفاده نکرد، عقاید شگفتی نزد مردم باستان درباره ی غارها رواج یافت .

یونانیان عقیده داشتند که غارها معبد خدایانشان زئوس ، پان ، دیونیسوس رومیان آنها را خانه ی پریان غیب گویان می دانستند.




ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ دوشنبه پنجم بهمن 1388 توسط محمدرضا امینیان


آیا تا کنون ستارگان را طوری نگاه کرده اید که از نحوه ی قرارگرفتن آنها خطوط و شکل هایی در ذهن خود برایشان ترسیم کنید؟

در روزگار باستان مردم این کار را تقریباً در همه جای جهان می کردند و به هر گروه از ستارگانی که گرد هم قرار می گرفتند ، نامی می دادند.

پس هر گروهی از ستارگان بدینگونه در قالب شکلی ترسیم شده ، میان شان رابطه ای برقرار می گردید . هر گروه از این ستارگان را به فارسی یک « صورت فلکی » یا « برج » می نامند ، ولی به انگلیسی آنرا می گویند : کانستِلیِ شِن constellation که از واژه ی لاتین ( ستِلا ) گرفته شده و به معنای « مجموعه ی ستارگان » است .



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ شنبه بیست و ششم دی 1388 توسط محمدرضا امینیان


کوه ها بسیار بزرگ و غول پیکرند. آدمی از تماشای آنها شاید چنین بیندیشد که کوه ها هیچ گاه در گذشته تغییر شکل نداده و در آینده نیز به همین گونه باقی خواهند ماند .

ولی زمین شناسان با مطالعات خود درباره ی کوه ها ثابت کرده اند که آنها همیشه به یک شکل نبود ، بلکه پیوسته دگرگون می شوند .



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه بیست و چهارم آذر 1388 توسط محمدرضا امینیان


روزگاری همین که ستاره ی دنباله داری در آسمان پیدا می شد ، مردم از ترس به خود می لرزیدند . آنان می پنداشتند که ستارگان دنباله دار پیک ها و علایم بلا هستند و رسیدن بلا و وبا ، یا جنگ و مرگ را پیش آگهی می دهند .

 



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه هفدهم آذر 1388 توسط محمدرضا امینیان


همانگونه که می دانید دانشمندان دست به همه گونه آزمایش زده اند تا ببینند آیا در جاهای دیگر این جهان ، « زندگی » وجود دارد یا نه .

طبیعی است پیگردی در منظومه ی خودمان برای یافتن نشانه های زندگی ، آسان تر است تا آنکه بخواهیم به فضاهای خارجی از آن دست بیابیم .

یکی از جاهایی که برخی از دانشمندان نوعی زندگی را در آنجا حدس می زنند ، کره ی مریخ است .



ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ سه شنبه سوم آذر 1388 توسط محمدرضا امینیان


بیشتر ما وقتی درباره ی گرداب می اندیشیم ، انبوه آبی را در دریا به نظر می آوریم که با حرکت چرخشی خود ، کشتی ها و آدم ها را فرو می مکد .

اگر چه غالب گرداب ها خطرناک اند ، ولی در اقیانوس آزاد هیچ گونه بلعیدن یا جریان فرو مکنده ای ، ندارند .

حال ببینیم گرداب چیست ؟





ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ دوشنبه هجدهم آبان 1388 توسط محمدرضا امینیان
مرجع اصلی مطالب چهار سوی علم